Udane zakończenie Ogólnoukraińskiego Tygodnia Bezbarierowości: od uświadomienia do praktycznych rozwiązań

W maju 2026 roku na Ukrainie odbył się Ogólnoukraiński Tydzień Dostępności — szeroko zakrojona inicjatywa międzyinstytucjonalna, która zjednoczyła uczelnie wyższe, instytucje państwowe, instytucje naukowe, organizacje społeczne i partnerów biznesowych wokół wspólnego celu: kształtowania środowiska bez barier jako integralnego elementu zrównoważonego rozwoju, spójności społecznej i szacunku dla godności każdego człowieka.

W organizację i przeprowadzenie wydarzeń zaangażowały się czołowe uniwersytety Ukrainy: Kijowski Narodowy Uniwersytet Budownictwa i Architektury (KNUBA), Tarnopolski Narodowy Uniwersytet Techniczny im. Iwana Pułuja (TNTU), Narodowy Uniwersytet Techniczny Ukrainy „Kijowski Instytut Politechniczny im. Igora Sikorskiego” (NTUU KPI), Drohobycki Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny, Narodowy Uniwersytet Biozasobów i Zarządzania Środowiskiem Ukrainy (NUBiP), Narodowy Uniwersytet Wychowania Fizycznego i Sportu Ukrainy (NUFVSU), a także Kijowska Miejska Służba Zatrudnienia, Instytut Weteranów, organizacje społeczne Ukraiński Klaster Weteranów (VKU) oraz Agencja Odbudowy Ukrainy.

Program tygodnia objął szeroki zakres tematów — od wsparcia psychospołecznego i praw osób z niepełnosprawnościami po praktyczne narzędzia oceny dostępności środowiska, rozwój usług i wdrażanie zasad Smart City.

Dostępność jako osobiste doświadczenie i wyzwanie społeczne

Dla wielu uczestników Ogólnoukraińskiego Tygodnia Dostępności ten temat ma nie tylko zawodowe, lecz także głęboko osobiste znaczenie. Właśnie ten wymiar podkreśla Artem Honczarenko, kierownik Instytutu Weteranów KNUBA:

„Dla mnie bezbarierowość to nie abstrakcyjne pojęcie ani modny termin. Jako ambasador dostępności i syn weterana z niepełnosprawnością I grupy, poruszającego się na wózku inwalidzkim, z własnego doświadczenia wiem, czym są codzienne bariery i dlaczego są tak bolesne.

Wiem, jak to jest nie móc po prostu wyjść z tatą do miasta, pójść do lokalu czy urzędu. Wiem, co znaczy podejmować tytaniczne wysiłki, by dostać się choćby do podstawowej toalety. A to tylko wierzchołek góry lodowej — o wielu innych ograniczeniach często nawet nie mówimy na głos.

Właśnie dlatego nie ustajemy i, jak to się mówi, kujemy tę skałę. Wspólnie z kolegami, uniwersytetami i partnerami systematycznie pracujemy nad zmianami i szczerze wierzymy, że nasze osiągnięcia zaczynają już przynosić rezultaty. A to dopiero początek — przed nami jeszcze bardzo dużo ważnej pracy”.

Bezbarierowość, odporność i odbudowa kraju

Ważnym intelektualnym początkiem tygodnia był udział w I Międzynarodowej Konferencji „Odporna Ukraina: kształtowanie ekosystemu zdrowia psychicznego i wsparcia psychospołecznego na rzecz odporności, odbudowy i przyszłego rozwoju”, która odbyła się 25 maja 2026 roku na bazie Zhytomyr Polytechnic.

Szczególną uwagę poświęcono tematowi „Od traumy do transformacji: kształtowanie odpornych osobowości, systemów i społeczeństwa”, który w naturalny sposób połączył kwestie pracy z weteranami, osobami z niepełnosprawnościami oraz rolę instytucji edukacyjnych i państwowych w odbudowie Ukrainy.

Edukacja i prawa człowieka jako fundament zmian

W ramach tygodnia trwa również szkolenie pracowników na kursie „Prawa osób z niepełnosprawnościami” (od 12 maja do 12 czerwca 2026 roku), mające na celu kształtowanie systemowego rozumienia prawnych, etycznych i praktycznych aspektów bezbarierowości.

Od przestrzeni do usługi: praktyczne rozwiązania w zakresie bezbarierowości

Praktyczny wymiar tygodnia wzmocnił kurs oceny dostępności terenów przydomowych dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, który odbył się 26 maja 2026 roku w mikrorejonie Teremky-2 (ulice Liatoszynskiego, Kasjana, Bohaterów Mariupola).

Równolegle, wspólnie z organizacjami partnerskimi — grupą firm Mlyn oraz Biurem Architektonicznym Shaw — przeprowadzono szkolenia, inspekcje budynków i obiektów, a także opracowano propozycje przedprojektowe dla KNUBA i NUFVSU.

Na strategicznej roli dostępności zwraca uwagę Wiktor Korż, kierownik Centrum Szkoleniowo-Rehabilitacyjnego NUFVSU:

„Bezbarierowość i dostępność to dla nas nie dodatkowy kierunek, lecz fundament, na którym opiera się cała dalsza praca. To właśnie ta podstawa jest decydująca dla przyszłego zapewnienia wysokiej jakości usług zarówno dla weteranów, jak i dla osób z niepełnosprawnościami”.

Rozwiązania cyfrowe i Smart City jako przyszłość bezbarierowości

Rolę narzędzi cyfrowych w tworzeniu środowiska bezbarierowego podkreślił Andrij Stanko, koordynator grupy roboczej ds. Smart City z TNTU, podkreślając związek między technologiami, transportem i usługami.

„Inteligentne miasto i bezbarierowość są ze sobą ściśle splecione… korzystanie z zasobów cyfrowych to nasza przyszłość w budowaniu naprawdę dostępnego środowiska”.

CNAP-y w Kijowie: bezbarierowa obsługa, komunikacja kryzysowa i AI

Ważnym elementem tygodnia było jednodniowe szkolenie „Bezbarierowość: od fundamentu do zastosowania”, które odbyło się w CNAP miasta Kijowa (Departament Świadczenia Usług Administracyjnych) dla pracowników CNAP stolicy.

Prelegentami wydarzenia byli Artem Honczarenko i Mychajło Wasjanowycz. W centrum szkolenia znalazły się praca z osobami z niepełnosprawnościami, weteranami i ich rodzinami, specyfika komunikacji w sytuacjach kryzysowych oraz nowoczesne narzędzia poprawy jakości usług.

Szczególną uwagę poświęcono możliwościom narzędzi AI w pracy pracowników CNAP oraz ich zastosowaniu w obszarze bezbarierowości. W trakcie dyskusji wykrystalizowały się także dwa kolejne ważne bloki, które w najbliższym czasie planuje się zrealizować osobno: działalność w zakresie bezpieczeństwa oraz udzielanie pierwszej pomocy przedmedycznej, w szczególności postępowanie w razie napadów padaczkowych.

Szkolenia, które ratują życie: pierwsza pomoc przedmedyczna i postępowanie w razie napadów padaczkowych

Ważnym elementem naszych inicjatyw w ramach Tygodnia Bezbarierowości były praktyczne szkolenia z pierwszej pomocy przedmedycznej i pierwszych działań w razie napadów padaczkowych, które poprowadził Denys Bojczuk — specjalista z prawdziwym doświadczeniem i zrozumiałym, przystępnym sposobem przekazywania trudnych tematów.

Bezbarierowość to nie tylko podjazdy, windy czy poprawny język. To także bezpieczeństwo, gotowość do pomocy i niewyrządzania szkody, gdy ktoś w pobliżu znajduje się w stanie krytycznym. Właśnie dlatego taka wiedza powinna być podstawowa — dla pracowników placówek edukacyjnych, zespołów administracyjnych, studentów, rodziców i wszystkich, którzy pracują z ludźmi.

Podczas szkoleń uczestnicy:

• otrzymali jasne algorytmy postępowania w stanach nagłych;
• przeanalizowali typowe błędy i lęki, które utrudniają niesienie pomocy;
• nauczyli się prawidłowo reagować na napady padaczkowe, nie uciekając się do szkodliwych mitów i niebezpiecznych praktyk;
• zrozumieli, jak zachować spokój i wspierać osobę do przyjazdu medyków.

Szkolenia te stały się przykładem tego, jak inkluzja przechodzi z deklaracji w realne umiejętności, a przestrzeń bezbarierowa zaczyna się od przygotowanych ludzi. Prawdziwa dostępność to bowiem sytuacja, w której obok są osoby, które wiedzą, co robić, i są gotowe działać odpowiedzialnie.

Bezbarierowość to nie raz w roku

Podsumowując Ogólnoukraiński Tydzień Bezbarierowości, uczestnicy podkreślili: takie inicjatywy są ważnymi wyznacznikami uwagi społeczeństwa, ale prawdziwe zmiany wymagają stałej pracy.

Na tym położył nacisk Jewhen Komarow, ambasador projektu „Ruch bez barier”, Ministerstwo Rozwoju Ukrainy:

„Tydzień Bezbarierowości to okazja, by przypomnieć całemu krajowi o wadze tej kwestii. Ale rozwiązania i działania muszą trwać przez cały rok — non stop”.

Podsumowanie

Ogólnoukraiński Tydzień Bezbarierowości pokazał, że tylko połączenie osobistego doświadczenia, profesjonalnej wiedzy eksperckiej, rozwiązań cyfrowych i partnerstwa międzysektorowego może zapewnić realne zmiany. Wypracowane rezultaty stały się podstawą dalszych działań — nie doraźnych, lecz systemowych i długofalowych.

Bezbarierowość to nie tylko wydarzenie. To droga.