Realizacja rządowego projektu eksperymentalnego dotyczącego przejścia ze służby wojskowej do życia cywilnego

W ramach okrągłego stołu, który odbył się w agencji „Interfax-Ukraine” we wtorek, omówiono wyniki projektu pilotażowego opracowanego w ścisłej współpracy Ministerstwa Edukacji i Nauki z Ministerstwem do Spraw Weteranów przy aktywnym udziale Ministerstwa Młodzieży i Sportu. Eksperyment polega na umożliwieniu wszystkim weteranom wojny zdobycia nowego zawodu, podniesienia kwalifikacji, przejścia rehabilitacji i udziału w wydarzeniach sportowych na bazie uczelni wyższych Ukrainy.

„Z powodu działań wojennych Ukraina ma duże szanse stać się krajem z największą liczbą weteranów i weteranek. Według oficjalnych danych na styczeń bieżącego roku armia ukraińska liczyła około 880 tysięcy żołnierzy. Z kolei według danych Ministerstwa do Spraw Weteranów ogólna liczba weteranów wojny, członków rodzin poległych oraz osób z niepełnosprawnością w wyniku wojny na Ukrainie wynosi ponad 1,3 mln osób, a dalsza rosyjska agresja może doprowadzić do zwiększenia społeczności weteranów”, oświadczył Artem Honczarenko, moderator konferencji i kierownik Instytutu Reintegracji, Rehabilitacji i Rozwoju Zawodowego Weteranów „Architektura Odporności” KNUBA.

Nowe wyzwania zrodziły nowe zadania dla krajowych uczelni wyższych: pojawiła się potrzeba stworzenia skutecznego modelu integracji weteranów wojny z życiem cywilnym poprzez specjalistyczne programy edukacyjne, sportowe i rehabilitacyjne.

Wspólnymi wysiłkami uczestników rządowego projektu eksperymentalnego przeprowadzono szereg działań. W szczególności kluczową rolę w reintegracji weteranów przyjął na siebie KNUBA jako wiodąca specjalistyczna uczelnia wyższa kraju. Specjaliści uniwersytetu włączyli się w opracowywanie innowacyjnych projektów architektonicznych, tworzenie ośrodków rehabilitacyjnych oraz dostępnych przestrzeni do życia, nauki, pracy i wypoczynku. Uniwersytet może stać się kluczowym partnerem w kształtowaniu globalnej polityki przestrzennej, która zapewni komfort, inkluzywność i zrównoważony rozwój weteranom, ich rodzinom i społecznościom. To ważny wkład w odbudowę Ukrainy i tworzenie godnych warunków pracy dla tych, którzy bronią naszej przyszłości.

„Nasz uniwersytet wpływa na rynek specjalistów w dziedzinie budownictwa i architektury, dlatego aktywnie wspieramy projekty i inicjatywy, dzięki którym więcej osób będzie dążyć do tworzenia przestrzeni dostępnej i wygodnej dla wszystkich bez wyjątku. Nowoczesne podejścia do projektowania i budowy pomieszczeń, obiektów i przestrzeni z uwzględnieniem zasad inkluzywności, bezbarierowości i dostępności powinny stać się podstawą dla wszystkich placówek edukacyjnych kształcących specjalistów w dziedzinie architektury, budownictwa i inżynierii. Połączenie wysiłków w tym kierunku pozwala wspólnie wnieść znaczący wkład w rozwój społeczny. Instytut uniwersytecki «Architektura Odporności» uruchamia Centrum Rozwoju Weteranów, które stanie się platformą adaptacji i wsparcia naszych obrońców oraz przestrzenią do nauki, networkingu i rozwoju”, podkreślił Ołeksij Dniprow, rektor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury.

Ponadto przedstawiciele Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury oraz Narodowego Uniwersytetu Wychowania Fizycznego i Sportu uczestniczyli w kilku etapach realizacji projektu inkluzywnej odbudowy Ukrainy, który przeprowadziła Szkoła Uniwersalnego Projektowania Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju przy wsparciu finansowym rządu Szwecji. W ramach projektu wybrano 70 uczestników z całej Ukrainy, którzy pracowali nad rzeczywistymi projektami w 13 ukraińskich miastach, tworząc szeroki wachlarz przestrzeni publicznych, które mają być dostępne dla wszystkich, w tym dla osób z niepełnosprawnościami.

Jednocześnie uniwersytet rozpoczął współpracę z zagranicznymi organizacjami i instytucjami w zakresie zapewnienia weteranom wojny pomocy medycznej i organizacji specjalistycznych programów rehabilitacji.

„Narodowy Uniwersytet Wychowania Fizycznego i Sportu Ukrainy wykazał swoje możliwości w dziedzinie rehabilitacji weteranów i weteranek środkami kultury fizycznej i sportu. Sport weteranów wojny jest nowym zjawiskiem zarówno w prawodawstwie, jak i w naszym społeczeństwie jako całości. Wymaga on rozwoju naukowo-metodycznego, a nasz uniwersytet jest w tym kontekście jednym z ośrodków kształtowania się sportu weteranów wojny i członków ich rodzin”, zauważył Ołeksandr Pyżow, p.o. rektora Narodowego Uniwersytetu Wychowania Fizycznego i Sportu.

Według niego uniwersytet zapewnia długotrwałą rehabilitację fizyczno-sportową, organizuje wydarzenia sportowe i szkolenia dla wojskowych i weteranów wojny, co poprawia ich reintegrację z życiem cywilnym. W ciągu roku opracowano zalecenia metodyczne dotyczące świadczenia rehabilitacji fizyczno-sportowej, prowadzona jest współpraca z wiodącymi uniwersytetami medycznymi Kijowa i szpitalami, powołano komisję multidyscyplinarną, wprowadzono systemowe świadczenie usług rehabilitacyjnych. Stale odbywają się spotkania z przedstawicielami władz na szczeblu państwowym i lokalnym. Uniwersytet zapewnia realizację kompleksu działań z zakresu rehabilitacji społecznej, fizycznej, fizyczno-sportowej i psychologicznej. Aby ułatwić weteranom wojny przejście od służby wojskowej do życia cywilnego, uniwersytet zapewnia zdobycie formalnego i nieformalnego wykształcenia zawodowego oraz nadawanie kwalifikacji zawodowych. Stworzono adaptacyjną infrastrukturę edukacyjną, która wprowadza specjalistyczne metody kształcenia i adaptację programów edukacyjnych.

Tej jesieni w ramach projektu „Sport i weterani wojny (UBD, uczestnicy działań bojowych)” zorganizowano 14 wydarzeń sportowych; obejmowały one takie dyscypliny jak bilard, lekkoatletyka (bieg i pchnięcie kulą), szachy, siatkówka na siedząco, futsal, koszykówka na wózkach inwalidzkich i inne.

W tym roku na bazie NUFVSU odbyły się także Ogólnoukraińskie Igrzyska Weteranów w e-sporcie i crossficie. Kompleks tych działań ma na celu jak najszybszy powrót weteranów wojny do życia cywilnego i tylko łącząc wysiłki, osiągniemy sukces!

Wołodymyr Onyszczenko, rektor Narodowego Uniwersytetu „Połtawska Politechnika imienia Jurija Kondratiuka”, poinformował, że w ramach pogłębiania współpracy między Ukrainą a Unią Europejską 11 września 2024 roku jego uniwersytet stał się miejscem ważnego dialogu między weteranami, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, dyrektorem Charkowskiej Grupy Praw Człowieka Jewhenem Zacharowem oraz delegacją członków komitetu Doradczej Misji Unii Europejskiej ds. reformy sektora bezpieczeństwa cywilnego Ukrainy (EUAM Ukraine), Przedstawicielstwem Unii Europejskiej (EUDEL), Połtawską Obwodową Administracją Wojskową, przewodniczącymi gmin terytorialnych i organizacjami społecznymi.

„Połtawska Politechnika dostosowuje bazę materialno-techniczną uniwersytetu do wymogów przestrzeni inkluzywnej. I tak od października do grudnia bieżącego roku w uczelni w szeregu wydarzeń uczestniczyło 2090 weteranów wojny”, dodał rektor.

„W ciągu 2024 roku usługi rehabilitacyjne świadczono 170 osobom poszkodowanym w wyniku wojny (kompleksowa rehabilitacja po amputacjach kończyn, po ranach postrzałowych, po urazach i chorobach narządu ruchu oraz obwodowego układu nerwowego). Zrealizowano projekt dla osób z zaburzeniami wzroku. Specjaliści opracowali tyflograficzny album-katalog ikon «Zobaczyć skarby razem» z adaptacją akustyczną. Ogółem realizacja projektu eksperymentalnego jest zgodna z Planem powojennej odbudowy Ukrainy oraz Strategią rozwoju obwodu iwanofrankiwskiego na lata 2021–2027, w szczególności z kierunkiem «Rozwój infrastruktury społecznej i inkluzji», i ma wysoki priorytet, ponieważ będzie sprzyjać integracji społecznej oraz rehabilitacji psychofizycznej weteranów wojny”, podkreślił rektor Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego imienia Wasyla Stefanyka Ihor Cependa.

„Działalność fizyczno-rekreacyjna i sportowa jest jednym z kluczowych kierunków włączania weteranów wojny w aktywne życie społeczne i działalność zawodową. Naszym celem jest stworzenie warunków dla ich adaptacji społecznej, fizycznego i mentalnego odzyskiwania sił, a także rehabilitacji psychologicznej. Od początku 2024 roku Ministerstwo Młodzieży i Sportu Ukrainy wspólnie z Ogólnoukraińskim Centrum Zdrowia Fizycznego Ludności «Sport dla wszystkich» aktywnie wdraża nowy projekt społeczny «Aktywne parki – Niepowstrzymani»”, zauważył wiceminister młodzieży i sportu Ukrainy Serhij Tymofiejew.

Cele projektu to odbudowa ogólnej kondycji fizycznej, wzmocnienie zdrowia psychicznego, interakcja społeczna oraz zjednoczenie weteranów wojny i osób z niepełnosprawnością wskutek wojny w zwartą wspólnotę poprzez kulturę fizyczną i sport.

Projekt „Aktywne parki – Niepowstrzymani” ma stać się nowym etapem rehabilitacji naszych weteranów. Utworzyliśmy już 85 klubów adaptacyjnych, w których każdy może znaleźć coś dla siebie – od fitnessu po rugby. Ministerstwo Młodzieży i Sportu pracuje nad rozszerzeniem inicjatywy, aby objąć wszystkie regiony Ukrainy i zapewnić weteranom dostęp do wysokiej jakości programów fizycznej i mentalnej regeneracji.

Ponadto w celu rozwoju sportu adaptacyjnego dwadzieścia sześć federacji sportowych dyscyplin uznanych na Ukrainie włączyło już komponent sportu adaptacyjnego do regulaminów zawodów sportowych.

„Angażowanie weteranów wojny w kulturę fizyczną i sport jest dziś ważnym elementem nie tylko ich fizycznej i mentalnej regeneracji, ale także adaptacji społecznej, pomaga przezwyciężać bariery i odzyskać wiarę we własne możliwości. Ten eksperyment prowadzony na bazie uczelni wyższych przyczyni się do budowy systemowego podejścia do kwestii regeneracji i socjalizacji weteranów w placówkach edukacyjnych poprzez sport, pomoże tworzyć inkluzywne warunki dla Ukraińców o szczególnych potrzebach, wzmacniając ich udział w sportowym i aktywnym życiu kraju. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera dziś rozwój sportu adaptacyjnego, którego zadaniem jest umożliwienie każdemu beneficjentowi poczucia wsparcia, znalezienia nowych możliwości i powrotu do aktywnego życia. Pragniemy, aby każdy weteran mógł poczuć wsparcie, znaleźć nowe możliwości i wrócić do aktywnego życia. Kultura fizyczna i sport pomagają nie tylko odzyskać zdrowie, ale także znaleźć nowe cele” – podkreślił Serhij Tymofiejew.

Naukowo-Dydaktyczne Centrum Wsparcia Społeczno-Psychologicznego i Odporności Zachodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego prowadzi szkolenia i konsultacje psychologiczne, warsztaty o charakterze arteterapeutycznym oraz różne wydarzenia twórcze wspierające równowagę emocjonalną i rozwój odporności psychicznej weteranów i członków ich rodzin; organizowane są też pokazy filmów dokumentalnych o obrońcach i spotkania z weteranami – bohaterami filmów itp. Poinformowała o tym rektor uniwersytetu Oksana Desiatniuk.

„W naszej uczelni otwarto pierwszy w Ukrainie immersyjny wielofunkcyjny hub. Projekt ten jest częścią Narodowej Strategii tworzenia przestrzeni wolnej od barier do 2030 roku, zainicjowanej przez pierwszą damę Ukrainy Ołenę Zełenską. W hubie rozpoczęto realizację projektu psychologicznej rehabilitacji weteranów oraz fizycznej rehabilitacji kończyn górnych z wykorzystaniem Webex Hologram i okularów rzeczywistości rozszerzonej Magic Leap 2. Szczególną uwagę poświęca się przygotowaniu personelu i podnoszeniu kwalifikacji pracowników naukowo-dydaktycznych, którzy pracują z weteranami” – dodała.

Wiceminister edukacji i nauki Ukrainy Andrij Witrenko podkreślił, że mimo wojny liczba studentów zagranicznych w szkołach wyższych Ukrainy nadal jest znaczna. Zaznaczył też konieczność dalszej poprawy warunków dla studentów zagranicznych na Ukrainie.

„Realizacja tego eksperymentalnego projektu, zapoczątkowanego na polecenie Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Ołeksandrowycza Zełenskiego, pokazała ogromny potencjał uniwersytetów jako liderów i wiarygodnych partnerów we wdrażaniu polityki wobec weteranów. Pięć wiodących uczelni wyższych stworzyło unikalne metodyki, które pomagają weteranom wojny reintegrować się z życiem cywilnym poprzez edukację, sport i programy rehabilitacyjne. Projekt ten wypracował skuteczną metodologię, którą należy upowszechniać na inne uniwersytety. Odpowiedzialność społeczna uczelni wyższych polega na wdrażaniu takich technologii i metod do codziennej działalności. Obecnie na Ukrainie studiuje około 27 tys. studentów zagranicznych, przed pełnoskalową inwazją było ich około 80 tys., a największa liczba studentów zagranicznych sięgała około 100 tys. Pod względem stosunku ceny do jakości ukraińska edukacja zajmuje czołowe miejsce w trójce liderów wśród krajów europejskich. Jestem przekonany, że po zwycięstwie osiągniemy największą liczbę studentów zagranicznych na naszych uczelniach i zaspokoimy też popyt rodzimych studentów na naukę. Dziękuję wszystkim uczestnikom za oddanie i dążenie do zmian!” – zaznaczył.

Dyrektor ds. rozwoju agencji informacyjnej Interfax-Ukraina Maksym Urakin, ze swojej strony, podkreślił potrzebę wdrożenia wyników eksperymentu i zapewnienia finansowania budżetowego na adaptację obywateli do życia w czasie pokoju.

Weterani wojny stają dziś właśnie przed takim wyjątkowym zjawiskiem jak „poszukiwanie pracy” na ukraińskim rynku pracy. Pracodawcy muszą i mogą dziś zapewnić każdemu weteranowi dowolną pracę w odpowiednich warunkach, zgodnie z jego potrzebami i możliwościami fizycznymi. Pomoc dla szczególnej grupy ludności – naszych obrońców – musi być bezsporna i fachowa. Każde wsparcie jest ważne, zwłaszcza państwowe.

Dlatego na bazie placówek edukacyjnych aktywnie powstają nowe możliwości dla weteranów i ich rodzin. Opracowano specjalne kursy w ścisłej współpracy z pracodawcami, społeczeństwem i przedstawicielami środowisk weteranów. To szansa na zdobycie nowej wiedzy i umiejętności, które pomogą im wrócić do wybranego zawodu w życiu cywilnym po powrocie z frontu.

Podsumowując konferencję, wspólny projekt eksperymentalny z udziałem uczestniczących uniwersytetów przyniósł wysokie i pozytywne rezultaty, co oznacza, że taki projekt powinien istnieć, a od przyszłego roku trzeba budować systemową i spójną pracę na stałe.